Koruma altında tarım hakkında açıklama
Koruma altındaki tarım, bitkilerin yetiştirileceği kontrollü bir ortam yaratmak için yapıların ve teknolojilerin kullanılmasını içerir. Koruma altındaki tarımın bir örneği, organik sera üretimidir. Bu sayede bitkiler kontrollü bir ortamda yetiştirilir. Sıcaklık, nem, ışık ve su gibi faktörler, bitki sağlığını ve verimliliğini destekleyecek şekilde yönetilebilir.
Kontrollü ortamlar, yetiştirme sezonunu uzatabilir, zararlı baskısını doğal yollarla azaltabilir ve verimi ile kaliteyi artırabilir. İstenen düzeyde çevresel kontrolü sağlamak için kullanılan yapı türü, teknoloji seviyesi ve yatırım miktarına bağlıdır.
BIOGREENET’te çalışmalarımızın temelini şu tanım oluşturmaktadır:
"Isıtma durumuna bakılmaksızın, çevreyle madde ve enerji alışverişinin en azından kısmen kontrol edilmesine olanak tanıyan, kesintisiz, gözeneksiz ve ışık geçirgen bir malzeme ile örtülmüş tüm kalıcı ve yarı kalıcı yapılar. Sera, esas olarak tarımsal sebze üretimi için kullanılmalı ve içinde yürüyebilmek için asgari yüksekliğe sahip olmalıdır."
Organik sera üretiminde kullanılan beş ana korumalı tarım türü (alçak tüneller, tırtıl tünelleri/tarla tünelleri, plastik tüneller, polietilen seralar, cam seralar) aşağıda özetlenmiştir.
Koruma altındaki tarımın başlıca türleri
Alçak tüneller
Alçak tüneller, şeffaf plastik filmle kaplanmış ve ekin sıralarının hemen üzerine yerleştirilmiş çemberlerden oluşan basit ve uygun maliyetli yapılardır. Bu yapılar, ekinleri rüzgâr, don ve şiddetli yağışlardan korumanın yanı sıra, soğuk aylarda toprak ve hava sıcaklıklarını yükseltir. İklim kontrollü olmasalar da, organik sistemlerde özellikle yapraklı sebzeler ve otların erken ve uzun süreli üretimi için faydalı bir mikroiklim yaratırlar. BIOGREENET Tanımı’na uymadıkları için, BIOGREENET’teki çalışmalarımızın bir parçası değildirler.
Caterpillar tünelleri/tarla tünelleri

Bu tüneller dev tırtıllara benziyor. Adı da buradan geliyor. İçinde yürüyebileceğiniz en temel korumalı yetiştirme sistemidir. Yapısı modüler olup, gerekirse mevsimden mevsime değiştirilebilir. Temel olarak, üzerine plastik bir örtü serip iplerle bağladığınız çemberlerden oluşurlar. Sezona erken başlamak için (örneğin çilek yetiştiriciliğinde) yaygın olarak kullanılırlar, ancak duruma bağlı olarak klasik plastik tünellere göre daha ucuz bir alternatif olarak da işlev görebilirler.
Plastik tüneller
“İçeri girilebilir tüneller” veya “çember seralar” olarak da bilinen plastik tüneller, alçak tünellere kıyasla daha fazla tavan yüksekliği ve havalandırma imkânı sunan yarı kalıcı yapılardır. Çelik iskelet ve polietilen kaplamadan oluşan bu tünellerin kurulumu ve bakımı kolaydır. Bu tüneller daha iyi hava akışını sağlar ve domates veya salatalık gibi kafesli yetiştirilen bitkileri destekleyebilir. Hala düşük teknolojili olsalar da, zararlılardan ve hava koşullarından iyi koruma sağlarlar.
Seralar
Polihauslar, UV ışınlarına dayanıklı plastik filmle kaplı, geniş ve yüksek teknolojili seralardır. Damla sulama, pasif veya aktif havalandırma ve gölgeleme sistemleri gibi özellikleri sayesinde çok daha yüksek düzeyde bir ortam kontrolü sağlarlar. Organik üretimde, su ve besin maddelerini korurken yıl boyunca yüksek değerli ürünlerin yoğun bir şekilde yetiştirilmesini mümkün kılarlar. Polihauslar, kimyasal madde kullanmadan daha yüksek verim ve daha iyi ürün kalitesi elde etmek isteyen üreticiler için idealdir. Üretim şirketine bağlı olarak, cam sera kullanmaya gerek kalmadan büyük, korumalı ekim yapıları oluşturmak için birleştirilebilirler (aşağıya bakınız).
Seralar
Seralar, sıcaklık, ışık, nem ve CO₂ seviyeleri dahil olmak üzere yetiştirme ortamı üzerinde tam kontrol sağlayan son teknoloji ürünü tesislerdir. Cam paneller ve otomatik sistemlerle inşa edilen bu tesisler, istikrarlı koşullar altında organik ürünlerin hassas bir şekilde yönetilmesini sağlar. İnşaatı ve işletilmesi en pahalı seçenek olsalar da, seralar, premium pazarları hedefleyen ve yıl boyunca istikrarlı bir şekilde ürün tedarik etmek isteyen organik üreticiler için idealdir.
Diğer sera türleri
Elbette bu liste, mevcut tüm sera türlerini tam olarak yansıtmamaktadır. Daha çok, sera dünyasında bir yönlendirme sağlamaya yönelik bir girişimdir. Çok sık kullanılmayan ve bu nedenle pek bilinmeyen sera kategorilerinden iki örnek, hareketli seralar ve pasif güneş enerjili seralardır.
Hareketli seralar, hareket edebilmeleri için raylar üzerine veya bir tür tekerleklerle inşa edilir. Bu sayede, ürün rotasyonuna göre yer değiştirebilirler. Böylece, yetiştirme alanından daha verimli bir şekilde yararlanmak ve seradaki ürün rotasyonunu çeşitlendirmek mümkün olur.
Pasif güneş seraları, içeride daha verimli bir yetiştirme ortamı sağlamak için güneş enerjisini doğal enerji depolama sistemleriyle bir arada kullanır. Bu seraların güney cephesinde yüksek opaklıkta bir yüzey, kuzey cephesinde ise enerji depolama kapasitesine sahip sağlam bir duvar bulunur. Bazen toprağı depolama malzemesi olarak kullanmak amacıyla yükselen bir araziye entegre edilirler. Bu sayede, minimum ısıtma ile tüm yıl boyunca nispeten yüksek sıcaklıkların korunması mümkün olur. Avrupa’da çok yaygın olarak kullanılmasa da, dünyada daha yaygın olarak kullanıldıkları bölgeler vardır. Örneğin, Çin’de.



